Zoeken in deze blog

Wordt geladen...

donderdag 26 januari 2012

ENKA Arnhem. Foto's en belevenissen.

Jarenlang, als jongetje, zag ik, als ik uit mijn kamertje naar buiten keek aan de linkerkant drie hele grote schoorstenen, een zuil met de naam ENKA en een watertoren. Zij staken als een soort vast herkenningsteken boven de spoorbaan uit, waar regelmatig (toen ook nog) stoomlokomotieven met hun lading voorbij denderden. Op de onderstaande foto is dat beeld bijna "levend" aanwezig!
De Merwedeweg was toen nog een onverhard landpad en het spoor onbelemmerd bereikbaar. Ik herinner me dat pad nog goed. Je kwam langs een paar paarden en dat vond ik toen doodeng. Je wandelde tot de weilanden van Presikhaaf. Daar was een monumentaal tunneltje dat er -voor een kind- niet al te uitnodigend uitzag. Dus liepen we naar rechts richting het spoor naar Zevenaar waar langs ook een (veel smaller) landpad weer terug leidde naar de Vospoort. Er stond veel riet, waar ik me een keer lelijk aan sneed en een (spoor)woning direct langs de baan waar gemene rotjochies woonden. Ze hadden zelfs een piratenvlag aan het huis hangen (!). Altijd weer blij als we daar voorbij waren....
Het poortje, dat er nu een stuk vriendelijker uit ziet en ook voor verkeer bereikbaar is geworden.
Als men het poortje doorgaat komt men in een vriendelijk woonwijkje, maar voor kinderen belangrijker, daar was ook de in- en uitgang van de ENKA-fabriek. Daar kon je vader opwachten om hem van het werk te halen.
Bijna de hele familie werkte bij de ENKA (ook wel AKU, later AKZO Glanzstoff en nog meer namen).
Er waren diverse ingangen. Aan de Vosdijk, Tivolilaan en Beeldhouwerstraat. Mijn zus Truus was een kei in scheikunde. Die kon naar Amerika en naar Spanje. Maar pa en ma waren daar niet blij mee en in die tijd toch wat meer volgzaam dan de jeugd heden ten dage, bleef de studiebol in Arnhem.
ENKA vanaf de Vosdijk (zijde Velperweg)
Ikzelf heb geen moment bij dit concern gewerkt. NS is 40 jaar mijn werkgever geweest. Bij de ENKA vestigingen lagen heel veel spoorverbindingen (sporen op bedrijfsterrein). Ook bij de ENKA aan de Vosdijk/Beeldhouwerstraat lag een klein emplacement. Het aansluitwissel lag in de hoofdbaan en via een lang aflopend talud kwam het spoor op het lager gelegen fabrieksterrein. Ietwat wrang is het feit dat ik als Hoofd Commerciële Infrastructuur de opdracht aan de aannemer heb gegeven om deze spooraansluiting op te breken. Er was minder vervoer gekomen, maar hoofdreden was het invoeren van de NX-beveiliging, die een zeer kostbare ingreep op het aansluitwissel noodzakelijk maakte. Die investering was niet gewettigd gezien de minieme vervoersinkomsten, de rayonfabriek was immers inmiddels gesloten. Als zo vele (bijna alle) spooraansluitingen rechtstreeks aftakkende uit de hoofdbaan sneuvelde dus de ENKA-aansluiting.
In de goeie tijd was er een dagelijkse bediening. NS kwam vanaf Arnhem en er moest dus linkerspoor (tegen het verkeer in) worden gereden omdat er onderweg geen wisselverbinding was om van het goede rechter spoor naar het linker spoor te komen.
Inmiddeld is de hele fabriek gesloopt. Onwerkelijk als je beseft dat niet de hele familie, maar de hele straat, nee de hele buurt daar werkzaam was!
Nog heel veel mooie foto's van de ENKA zijn te bewonderen op akufotodienst's photostream  
(©All rights reserved)   

woensdag 25 januari 2012

Mijn busherinneringen in Arnhem

Als klein jongetje vond ik die grote bussen prachtig. Bij de winkels aan de Johan de Wittlaan was het eindpunt van trolleylijn 3 (later 5), maar daar was ook de halte van lijn 5A. Dat was een klein busje (zie foto boven) waarmee je voor 1 dubbeltje naar de Maaslaan in Presikhaaf v.v. kon rijden. Een afstand van nog geen 2 kilometer. De Hugo de Grootstraat uit, onder de Vospoort door en dan de Merwedestraat afrijden en je was er al. Soms betaalde we 1 dubbeltje en mochten we van de chauffeur eindeloos heen weer blijven rijden (echt druk was het lijntje niet en dan had hij iets om voor te rijden)
Beginpunt lijn 5A bij de winkels (toentertijd bijv. Rikken Zuivel, Rietveld Tabak en Café v/d Wal)
In 1950 was het keerpunt van de trolleylijn hier ook al. Verder nog akelig leeg.
De hoek om naar de Hugo de Grootstraat
De Hugo de Grootstraat uitrijden met lijn 5A
Lijn 5a gaat De Vospoort onderdoor (deze kant op) en dan de Merwedetraat in.

Rechtsaf de Merwedestraat in.

De Merwedestraat loopt evenwijdig met de spoorbaan (geel). Linksboven ijsbaan Thialf. Op de voorgrond de ENKA en rechts de Vosdijk.
Heel vaak met de bus werd door ons niet gereden. Met lijn 3 (later lijn 5) naar de stad. Je reed dan de lange Johan de Wittlaan af. Langs de kerk naar de brug en dan de singels langs.

Met de trolley op de Johan de Wittlaan. Links in de huizenrij mijn geboortehuis.
Je kon met lijn 3 helemaal doorrijden naar de Hoogkamp.
Toen de IJssellaan werd doorgetrokken naar de Voetiuslaan en er een groot viaduct werd gerealiseerd onder de spoorbaan verdween het eindpunt aan de Johan de Wittlaan en ging lijn 5 doorrijden naar Presikhaaf.
Als we met de bus naar opa en oma in Lombok gingen (en niet wilden overstappen op het station) liepen we door het Spijkerkwartier naar de Steenstraat. We konden dan kiezen uit lijn 1 en 2. Lijn 2 keerde in Lombok bij de Koepelgevangenis, maar lijn 1 reed door tot Hartenstein in Oosterbeek om daar te keren en terug te rijden tot in Velp.
In Oosterbeek woonde ook een opa en nog veel meer familie dus lijn 1 werd ook wel eens genomen. Daarvoor was een aparte rode buskaart nodig. Bij de halte op de Steenstraat was een zaak die haarden en dergelijke verkocht. In het portiek was in de winter een hittestraler gemonteerd. Als iemand in het portiek stond ging het ding branden en stond je lekker warm!
De trolley had achterin de bus een speciaal rookgedeelte, Daar waren dan ook asbakken aangebracht.
In de Steenstraat waren talloze winkels (Petri, Ratelband, Smits, 't Binnenhuis, Femina, Van der Kam, Trio, Music Shop, Scharrenberg, Van Maanen (naast een enorm café), Magneet en nog heel veel meer.
Met de trolley was het altijd lekker zoefen (je hoorde geen moter). Meestal moest ik alle bergjes (bulten) op fietsen, maar mama stapte toch nog wel eens op lijn 2 naar Geitenkamp naar tante Corry.
De lijn van/naar Geitenkamp komt langs het oude Vitessestadion Monnikenhuizen.
Naar Geitenkamp of Monnikenhuizen leverde een forse klim op. Vanaf de Velperweg ging het steil omhoog tot 80 meter. Dan was je op het hoogste (hoogte) punt van Arnhem met een geweldig uitzicht.
Naast de trolleybussen reden er natuurlijk nog meer mooie bussen in mijn jongste jeugd door Arnhem.
Regelmatig kwam via de Johan de Wittlaan een redelijk mooie oranjeachtige bus voorbij. Dat waren de bussen van Hendriks die de Liemerslijn naar Zevenaar onderhield.
Heel veel meer passeerden de gele GTW bussen. Op het Velperplein begonnen zij al hun ritten door de Provincie. Met groot ontzag bekeek ik de gelede bussen die GTW (Geldersche Tramwegen) ook liet rijden.
Als we naar tante Lena en oom Wim in Wageningen reisden en we namen de bus, dan reden we vanaf het busplein naast het NS-station met de bus van NBM (Nederlandsche Buurtspoorweg Maatschappij).
Dat waren groene bussen, die nogal log waren in die dagen. Met veel gestamp, gesputter en geronk daverde zo'n gevaarte de bulten op en af. Veel luxe zat er niet in. maar het was wel een geweldige rit.
Als jongetje stond ik vaak op het Velperplein bij de hoek van de Steenstraat te kijken hoe de VAD bussen vanaf het plein linksom het singel opdraaiden richting Apeldoornseweg.
Het was machtig om te zien hoe de chauffeurs over het stuur heenbogen om dat gevaarte de bocht om te trekken. Met heel hun gewicht hingen ze aan het stuurwiel. Vooral als ze hadden moeten wachten voor het rode licht werd het een hele klus. De motor moest op gang worden getrokken, schakelen en de bocht om sturen. Toen was er nog geen automatische schakeling of stuurbekrachtiging dus er was veel spierkracht en behendigheid nodig van de chauffeur. Die VAD (Veluwse Auto Dienst) had dan ook bussen gelijk tanks rijden.
De zware VAD-bus
De hoek waar de VAD-bussen naar links moesten afbuigen (ik stond rechts op een stoepje)
Redelijk vlakbij was ook nog de mogelijheid om de trein te pakken. Immers het Velperpoortstation was op loopafstand te bereiken. De treinen van/naar Zevenaar en Zutphen stopten daar een paar keer per uur.
Velperpoort met Velperpoortstation.
De langste route maakte lijn 1. Deze trolley reed van Velp naar Oosterbeek v.v.
Lijn 1 rijdend over de Velperweg
Het blijft een machtig gezicht

dinsdag 24 januari 2012

Met deze toerbussen ging Nederland vroeger op reis

Alle modellen van deze bussen zijn te koop bij Atlas.
Foto's: Konrad-Auwarter, Daimler/Heritage, Edito, Iveco Magirus, MAN, Olaf Nordsieck, Opel/GM, Skoda, Van Hool en Wikicommons.

vrijdag 20 januari 2012

Judy Garland


Op 16 oktober 1957 was er in London een galapremière van haar show.
Iedere bezoeker kreeg als herinnering een single mee in een leuke hoes. Het relatiegeschenk kwam van haar platenmaatschappij Capitol. Het plaatje was maar aan 1 kant afspeelbaar. De zogenaamde B-side was leeg. Alleen een sticker met de mededeling "andere kant draaien".
Het nummer heette "It's Lovely to Be Back in London". Zeer toepasselijk derhalve.
Ik vond het singletje in de bakken van Da Capo.

Kleutertje Luister

Een radioprogramma dat de AVRO maakte en 's morgens van tien voor elf tot elf uur werd uitgezonden voor de kindertjes thuis en/of op de kleuterschool. In de studio was altijd een groepje kinderen aanwezig die samen met Lily Petersen en Herman Broekhuizen gezellig keuvelden over allerlei kleuterbelevenissen.
Elke uitzending begon met de enthousiaste stem van Lily met de kreet  "Hallo kindertjes van het hele land".
Natuurlijk werden er verhaaltjes verteld en nieuwe liedjes geleerd. Er was een vaste pianist aanwezig (Arie Snoek) en Herman Broekhuizen was een bolleboos in het maken van kinderliedjes (wat te denken van "Opa Bakkebaard" of Elsje Fiederelsje").
Natuurlijk was er commercieel enige gewin, zo verschenen er grammofoonplaatjes, boeken en spelletjes.
Lily Petersen, die zelf in het onderwijs werkzaam was (directrice van een Amsterdamse kleuterschool) heeft het tot het einde in 1975 volgehouden. Oom Herman (Broekhuizen) werd eerder afgelost door Joop Stokkermans.
In ieder geval hebben de kleuters 35 jaar lang geluisterd en meegezongen bij de radio.
foto http://muziekmuseum.skynetblogs.be/archive/2010/06/07/ochtendgymnastiek-met-ab-goubitz-op-de-radio.html